پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفقه و سیاست2717-35694220251013The Necessity of Establishing an Islamic Political System in Quranic Teachingsضرورت تأسیس نظام سیاسی اسلامی در آموزههای قرآنی7317839210.22081/ijp.2025.72044.1076FAرضالک زاییاستادیار، پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق×، قم، ایران.نجفلک زاییاستاد تمام، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایرانJournal Article20250602This article examines the necessity of establishing an Islamic political system based on five fundamental institutions: family, economy, health, education, and the state, within the framework of Quranic teachings. The findings show that the Holy Quran presents the Islamic state as the central institution that ensures the material and spiritual security of the other institutions. By referencing historical governments such as those of Talut and David, it demonstrates the necessity of religious governance in managing society. Employing inferential and indicative methods as defined in the science of <em>usul al-fiqh</em>, this study elaborates on the necessity of establishing an Islamic political system grounded in the Quran. Highlighting the role of political order in relation to foundational institutions, with particular emphasis on worldly and otherworldly security, and offering a new articulation of religion as a super-institution in relation to others, constitute the main innovations of this paper.این مقاله ضرورت تأسیس نظام سیاسی اسلامی را براساس نهادهای پنجگانه شامل خانواده، اقتصاد، بهداشت، تعلیم و تربیت، و دولت براساس آموزههای قرآنی بررسی میکند. یافتهها نشان میدهد قرآن کریم دولت اسلامی را بهعنوان نهاد محوری تأمین کننده امنیت مادی و معنوی سایر نهادها معرفی کرده و با اشاره به حکومتهای تاریخی مانند طالوت و داود و... لزوم حاکمیت دینی را در اداره جامعه اثبات میکند. این مقاله با استفاده از روش استنباطی و روش دلالت که در دانش اصول فقه تبیین شده، با تکیه بر آیات قرآن کریم به تشریح ضرورت تأسیس نظام سیاسی اسلامی پرداخته است. تبیین ضرورت نظام سیاسی با توجه به نهادهای اساسی براساس آموزههای قرآنی، و توجه ویژه به مفهوم امنیت دنیوی و اخروی و ارائه تقریری جدید از نسبت دین بهعنوان فرانهاد با سایر نهادها، از نوآوریهای مقاله حاضر به شمار میرودhttps://ijp.isca.ac.ir/article_78392_8ca00de50863b5ea81d3f1929bae80fb.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفقه و سیاست2717-35694220251112An Examination of Governmental Jurisprudence in the Works of Imam Khomeiniنگاهی به فقه حکومتی در آثار امام خمینی32527839310.22081/ijp.2025.72220.1080FAسیف الهصرامیدانشیار، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.Journal Article20250630The main and central characteristic of jurisprudence in the works of the prominent and insightful jurist, the architect of the Islamic Republic of Iran, Grand Ayatollah Imam Ruhollah Mousavi Khomeini, is its governmental nature, referred to as governmental jurisprudence (Fiqh). The necessity of dealing with governmental jurisprudence in Imam Khomeini’s works lies in the fact that his jurisprudence serves as the foundation of the Islamic character of the Islamic Republic of Iran, and any inquiry into his valuable jurisprudence results in clarifying the foundations of this system. The findings of this study, first, examine the meaning and essence of governmental jurisprudence and its correspondence with jurisprudence in his works. Second, in analyzing the foundations of governmental jurisprudence, four principles are identified: the interconnection of religion and politics, the central role of government in individual and collective human prosperity, the government-centeredness of jurisprudential objectives, and the government-centeredness of jurisprudential rulings—all reflected in his writings. Third, within both his general jurisprudential works and his specific fatwas, three issues are analyzed and concluded. In the domain of general works, <em>khitabat qanuniyya</em> (general legal addresses), the governmental dimension of the <em>la darar</em> rule, and the primacy of governmental rulings in his perspective stand out as major aspects of the governmental nature of his jurisprudence.شاخص اصلی و محوری فقه، در آثار فقیه دقیقالنظر و بلندآوازه، معمار نظام جمهوری اسلامی، حضرت آیتالله العظمی امام سیدروحالله موسوی خمینی(ره)، حکومتی بودن است که از آن به فقه حکومتی یاد میشود. ضرورت پرداختن به فقه حکومتی در آثار امام خمینی(ره)، از آنروست که فقه ایشان دستمایه اصلی اسلامی بودن نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران است و هرگونه کاوش در فقه گرانسنگ ایشان، کاوش و روشنگری در پایههای این نظام را نتیجه میدهد. نتایج تحقیق، اولا، در معنا و ماهیت فقه حکومتی و انطباق آن بر فقه در آثار ایشان است. ثانیا، در بررسی مبانی فقه حکومتی، چهار مبنای آمیختگی دین و سیاست، نقش محوری حکومت در سعادت فردی و جمعی انسان، حکومتمحوری اهداف فقه و حکومتمحوری احکام فقه، مطرح و در آثار آن فقیه گرانمایه تطبیق داده شد. ثالثا، در حوزه آثار کلی و اصولی فقه حکومتی و نیز، فتاوای فقهی ایشان، هر یک، سه مسئله مطرح و مورد تحلیل و نتیجهگیری قرار گرفت. در حوزه آثار کلی، خطابات قانونیه، حکومتی بودن قاعده لاضرر و اولی بودن احکام حکومتی در نظرگاه ایشان، از آثار عمده حکومتی بودن فقه ایشان است.<br /> https://ijp.isca.ac.ir/article_78393_a1ec7ce6700fccbd2fff9082c6cae6da.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفقه و سیاست2717-35694220251112The Impact of the Islamic Government on Human and Social Prosperity from the Perspective of Contemporary Shia Juristsتأثیرحکومت اسلامی بر سعادت انسان و جامعه از دیدگاه فقهای معاصر شیعه53687839410.22081/ijp.2025.72222.1081FAعلیاکبری معلماستادیار، گروه علوم سیاسی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. قم. ایران.Journal Article20250701The growth of moral and spiritual virtues and the prosperity of human beings and society is one of the main purposes of Allah Almighty in sending prophets and revealing scriptures. This fundamental goal is achieved through various factors, one of which is the Islamic government. Accordingly, the main question of this research is: How, and with what provisions, can the Islamic government influence the growth of moral and spiritual virtues and the prosperity of human beings and society? Through using the views of Imam Khomeini and Shahid Ayatollah Morteza Motahari, and employing an analytical and documentary-descriptive method, this study addresses the question. The findings indicate that, from the perspective of Imam Khomeini and Shahid Motahari, the Islamic government influences the growth of moral virtues and the prosperity of human beings and society by emphasizing two attributes for the leader of the Islamic community—knowledge of divine laws and justice—and two duties for the government—the implementation of Islamic laws and the creation of a suitable environment for citizens.
رشد فضایل اخلاقی و معنوی و سعادت انسان و جامعه از اهداف اصلی خدای متعال در ارسال رُسُل و إنزال کُتُب است. این هدف اساسی توسط عوامل متعددی تحقق مییابد؛ که حکومت اسلامی یکی از عوامل تحقق سعادت انسان و جامعه است. بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش این است که حکومت اسلامی چگونه و با چه تمهیداتی میتواند در رشد فضایل اخلاقی و معنوی و سعادت انسان و جامعه تأثیرگذار باشد؟ با استفاده از دیدگاه امام خمینی(ره) و آیت الله شهید مرتضی مطهری و با روش تحلیلی و اسنادی- استنادی به این پرسش پاسخ داده شد. یافته تحقیق این است که از نظر امام راحل و شهید مطهری، حکومت اسلامی با تأکید بر دو صفت علم به قوانین و احکام الهی و عدالت برای رهبر جامعه اسلامی، تأکید بر دو وظیفه اجرای احکام و قوانین اسلامی و ایجاد محیطی مساعد برای شهروندان برای حکومت، در رشد فضایل اخلاقی و سعادت انسان و جامعه تأثیرگذار است.https://ijp.isca.ac.ir/article_78394_88df5b96f1712f5aada0be6dd33996db.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفقه و سیاست2717-35694220251112Causal Cultural Factors of Social Security from the Perspective of the Holy Quranعوامل علّی فرهنگی امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم69997839510.22081/ijp.2025.72080.1077FAمحمدبهرامیگروه قرآن مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ، قم . ایرانJournal Article20250608This study aims to examine the causal factors of social security from the perspective of the Holy Quran by analyzing its verses and extracting concepts related to this subject. Using an analytical-exegetical method and qualitative content analysis, the causal factors were categorized into four main groups: cultural and cognitive, social and communicational, religious and divine, and structural and migratory. This research focuses on cultural causal factors. The results show that concepts such as <em>taqwa</em> (piety), justice, fulfilling covenants, and divine will are among the important causal and cultural factors that play a significant role in shaping social security. In contrast, other cultural causal factors such as rumor-mongering, prejudice, and stubbornness can undermine social security. Unlike Western theories such as the Copenhagen School, which emphasize external and structural factors, this research is grounded in religious foundations and moral values. The findings of this study can serve as a basis for future research aimed at indigenizing social security theories based on religious teachings.این پژوهش با هدف بررسی عوامل علّی امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم، به تحلیل آیات قرآن و استخراج مفاهیم مرتبط با این موضوع پرداخته است. با استفاده از روش تحلیلی-تفسیری و تحلیل محتوای کیفی، عوامل علّی در چهار دسته اصلی شامل عوامل فرهنگی و ذهنی، اجتماعی و ارتباطی، دینی و الهی، و ساختاری و مهاجرتی دستهبندی شدهاند که در این پژوهش عوامل علّی فرهنگی مورد بحث و بررسی قرار میگیرد. نتایج نشان میدهد که مفاهیمی مانند تقوا، عدالت، وفای به عهد و اراده الهی از عوامل مهم علی و فرهنگی هستند و نقش مهمی در شکلگیری امنیت اجتماعی ایفا میکنند. در مقابل، عواملی علّی فرهنگی دیگری مانند شایعهسازی، تعصب و لجاجت میتوانند امنیت اجتماعی را تضعیف کنند. این پژوهش برخلاف نظریههای غربی مانند مکتب کپنهاک که بر عوامل بیرونی و ساختاری تأکید دارند، بر پایههای دینی و ارزشهای اخلاقی استوار است. یافتههای این تحقیق میتواند بهعنوان پایهای برای تحقیقات آینده در جهت بومیسازی نظریههای امنیت اجتماعی براساس آموزههای دینی مورد استفاده قرار گیرد.https://ijp.isca.ac.ir/article_78395_fbb3800dddec84bc863c886ef5271dfb.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفقه و سیاست2717-35694220251013An Examination of the Principle of Commitment and the Mutual Duties of the Islamic Republic of Iran and Afghan Refugeesبررسی قاعده التزام و وظایف متقابل دولت ج.ا.ایران و پناهندگان افغانستان1001287839610.22081/ijp.2025.71794.1071FAابوالفضلنوریاندانشجوی دکتری رشته فقه و حقوق دانشگاه مازندرانعلی اکبرایزدی فرداستادیار، گروه فقه و حقوق، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایرانعلی اکبرجهانیاستادیار، گروه فقه و حقوق، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران0000-0003-1724-9278Journal Article20250506The Islamic Republic of Iran, in both its domestic and foreign policy, has been able to present a worthy model in the international arena by using jurisprudential principles. The presence of refugees is one of the major issues for many countries, each of which responds to them according to its interests and policies. The jurisprudential Principle of Commitment is one of the most important rules related to refugees, and the Iranian government, based on this principle, must adopt it as a guiding framework in its policies toward Afghan refugees. This includes preserving the legal personality of refugees in all domains and fostering appropriate cultural awareness regarding conduct toward them. In contrast, Western countries, due to their utilitarian policies, often fall short of respecting refugee rights, while simultaneously presenting themselves in the media as defenders of such rights. This article aims first to explain the content and foundations of the jurisprudential Principle of Commitment and to clarify its status and implications with a specialized approach. It then discusses the rights of refugees in various fields (political, economic, cultural), derived from jurisprudential and legal sources, and critically examines the behavior of the Islamic Republic of Iran toward Afghan refugees. The findings indicate that failure to implement laws related to Afghan refugees has caused multiple problems for the Iranian government in recent years. Addressing these problems requires mutual observance and adherence by both the Iranian government and Afghan refugees to their respective rights and duties. Neglecting this matter can have significant consequences in the areas of security, economy, and culture for both Iranian and Afghan societies. This study employs a descriptive–analytical approach, with a comparative research design and the method of fundamental theory analysis for data examination.ج.ا.ایران در عرصه سیاست داخلی و خارجی خود با بهرهمندی از قواعد فقهی توانسته است الگوی شایسته در عرصه بینالملل باشد. مسئله حضور پناهندگان یکی از موضوعات مهم برای کشورها محسوب شده و هر یک براساسی منافع و سیاستهای خود در قبال آنان رفتار میکنند.<br />قاعده فقهی التزام، یکی از قواعد و اصول مهم و مرتبط پیرامون پناهندگان بوده و دولت ایران براساس همین قاعده میبایست در سیاستهای خود در قبال پناهندگان افغان، این اصل را سرلوحه خود قرار بدهد و در تمام عرصههای مختلف، شخصیت حقوقی پناهندگان را حفظ و در این زمینه فرهنگسازی مناسب نسبت به رفتار و منش خود در قبالآنها داشته باشد. با توجه به سیاست منفعتگرایانه کشورهای غربی، نسبت به حقوق پناهندگان، اجحاف و کوتاهی میشود؛ این در حالی است که این کشورها پیوسته در رسانهها، خود را مدافع حقوق پناهندگان معرفی میکنند.<br />مقاله حاضر درصدد است نخست با تبیین مفاد و مبانی قاعده فقهی التزام، جایگاه و تاثیرگزاری این قاعده را با رویکردی تخصصی تبیین کرده، سپس با بیان حقوق پناهندگان در عرصههای مختلف (سیاسی، اقتصادی، فرهنگی) برگرفته شده از منابع فقهی و حقوقی، رفتار دولت ج.ا.ایران را در قبال پناهندگان افغان نقد و بررسی نماید.<br />یافتههای پژوهش حاضر حاکی از آن است که عدم اجرای قوانین مرتبط با پناهندگان افغان، موجب بروز مشکلات متعدد برای دولت ایران در سالهای اخیر شده است و حل این مشکلات در سایه رعایت و پایبندی طرفینی دولت ایران و پناهندگان افغان نسبت به حقوق و وظایف خود در قبال یکدیگر بوده و عدم توجه به این مسئله عواقب متعددی در حوزه امنیت، اقتصاد و فرهنگ برای جامعه ایران و افغان در پی خواهد داشت.<br />در این پژوهش با رویکرد توصیفی – تحلیلی، با نوع تحقیق تطبیقی و روش تحلیل نظریه مبنا برای تحلیل دادهها استفاده شده است.https://ijp.isca.ac.ir/article_78396_9752760bdf660acaf0b475490cbc0923.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفقه و سیاست2717-35694220251013An Analysis of the Role of Jurisprudential Principles in Talent Management in the Islamic Governmentتحلیل نقش قواعد فقهی بر مدیریت استعداد در حکومت اسلامی1291577839710.22081/ijp.2025.72477.1088FAایمانکاکاونددانش آموخته سطوح عالی حوزه علمیهJournal Article20250727Every human being has an inherent talent granted by God, and therefore, society contains a variety of talents. The Holy Quran also refers to the existence of differences among human beings and their talents. For any government, managing these latent talents within society is a necessity, and for many years, scholars have addressed this subject and produced numerous studies. In the Islamic government, talent management is likewise a crucial and essential task. Hence, with the centrality of jurisprudence in the structure of the Islamic government, the question arises: What role do jurisprudential principles play in talent management within a jurisprudential government? This study, conducted using library sources and a descriptive–analytical method, investigates jurisprudential principles and concludes that seven principles—namely the principles of preserving the system, justice, no harm (<em>la darar</em>), trust, cooperation, solidarity, and winning hearts (<em>ta’lif al-qulub</em>)—contribute to the preservation and management of talents. These principles obligate the Islamic government to safeguard talents and apply each in its appropriate domain to maintain the stability of the Islamic society, foster cohesion and solidarity, and ensure that the people support one another and nurture talents in pursuit of the lofty goals of Islam.هر انسانی دارای استعداد ذاتی است و خداوند در وجود او استعدادی قرار داده است، بنابراین در جامعه استعدادهای متنوعی وجود دارد. در قرآن کریم نیز به وجود تفاوتها در انسانها و استعدادها اشاره شده است. لازمه مدیریت جامعه برای هر حکومتی، مدیریت استعدادهای نهفته در جامعه است و سالهای متمادی محققان به این موضوع پرداخته و پژوهشهای بسیاری تألیف شده است. در حکومت اسلامی هم مدیریت استعدادها امری ضروری و مهم است؛ بنابراین با توجه به محوریت فقه در ساختار حکومت اسلام، این سوال مطرح میشود که قواعد فقهی در زمینه مدیریت استعدادها در حکومت فقهی چه نقشی دارند. در این پژوهش با استنادات کتابخانهای و با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی قواعد فقهیه پرداخته شده و در پایان چنین استنتاج شد که هفت قاعده فقهی شامل: قاعده حفظ نظام، عدالت، لاضرر، امانت، تعاون، تکافل و تالیف قلوب بر حفظ و مدیریت استعدادها دلالت دارند و حکومت اسلامی را موظف میکنند نسبت به حفاظت از استعدادها دقت داشته باشند و هر کدام در موضع مناسب خودشان به کار گیرند تا پایداری جامعه اسلامی حفظ، انسجام و همدلی در جامعه جریان داشته باشد و عامه مردم پشتیبان یکدیگر و پشتیبان استعدادها برای رسیدن به اهداف متعالی اسلام باشند.https://ijp.isca.ac.ir/article_78397_bd1eb85cb77b4969429c611ad38a6409.pdf