The Position of the Jurisprudential Principle of Respect in the Citizen Rights Charter of the Islamic Republic of Iran

Document Type : Original Article

Authors

1 Ph.D. Candidate in Fiqh and Law, University of Mazandaran, Babolsar, Iran

2 Associate Professor, Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran

Abstract

The jurisprudential principle of respect (qaʿidat al-iḥtirām), as one of the foundational principles of Imamiya jurisprudence, occupies a central position in safeguarding individuals’ property, life, and dignity. Within the legal system of the Islamic Republic of Iran, this principle has been reflected—both directly and indirectly—in legislative enactments and higher-level legal documents. The Citizen Rights Charter adopted in 2016, particularly Articles 75 and 76, clearly manifests this principle in the sphere of material and intellectual property. The primary question of this study is how the position of the principle of respect in the Citizen Rights Charter can be evaluated and to what extent it can serve as a theoretical and practical foundation for guaranteeing the rights of the Iranian nation. Using a descriptive-analytical approach and a comparative method, this research examines Qur’anic and narrational evidence as well as the views of Imamiya jurists—including Ayatollah Khomeini and Ayatollah Khoei—and analyzes the relationship between this principle and the provisions of the Charter, as well as Iranian civil and criminal laws. The findings indicate that the principle of respect encompasses both dimensions of inviolability: the prohibition of unauthorized interference and the obligation of liability and compensation for damages. Accordingly, this principle can function as a valid normative foundation for protecting citizens’ property rights and privacy, serving as both the theoretical and practical underpinning of the Citizen Rights Charter. The novelty of this research lies in presenting a comparative mapping between the components of the principle of respect and the articles of the Citizen Rights Charter. It demonstrates that this principle has the potential to serve as a credible theoretical framework for policymaking in the field of citizen rights and for enhancing the efficiency of the legal system of the Islamic Republic of Iran. Consequently, the Citizen Rights Charter is not only grounded in the teachings of Imamiya jurisprudence but, in practice, can rely on the principle of respect to provide a more effective guarantee for safeguarding the rights of the Iranian people.
 

Keywords

References

* قرآن کریم
ابن ادریس، محمد بن احمد. (1410 ق). السرائر الحاری لتحریر الفتاوی (چاپ دوم). قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم.
بجنوردی، حسن. (1395 ق ). القواعد الفقهیه (تدوین: مهدی مهریزی، محمدحسن درایتی، چاپ دوم). قم: نشر الهادی.
بجنوردی، سیدمحمد؛ مهریزی ثانی، محمد. (1391). حقوق شهروندی از نگاه امام خمینی&، فصلنامه پژوهشنامه متین، 15(61)، صص1 - 24.
جزائری، محمد جعفر. (1419ق). هدی الطالب فی شرح المکاسب (چاپ دوم). قم: نشر دارالکتاب.
حر عاملی، محمد بن حسن. (1403ق). وسائل الشیعه.  بیروت: درالاحیاء التراث.
حلی، حسن بن یوسف بن مطهر. (1413ق). قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام. قم: نشر اسلامی.
سلامی زاده، فاطمه. (1393). قاعده احترام مال در فقه امامیه و حقوق مدنی (پایان نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین.
شاهنده، آمنه. (1401). تعالی حقوق شهروندی ؛ جستاری در مولفه‌‌های حقوق شهروندی در آموزه‌‌های قرآن و نهج البلاغه، فصلنامه پژوهش‌‌های نهج البلاغه، 21(73)، صص 123-139.
علامه طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن (چاپ پنجم). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
غلامی، فاطمه سادات. (1396). مباحث کاربردی قاعده احترام مال مسلمان در متون فقهی امامیه (پایان نامه کارشناسی ارشد). مشهد: دانشگاه فردوسی.
فخر المحققین، محمد بن حسن بن یوسف. (1387ق). ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. قم: نشر اسماعیلیان.
قانون احترام به آزادی‌‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی، مصوب 1383 .
قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1383.
محقق داماد، مصطفی. (1406ق). قواعد فقه. تهران: مرکز نشر اسلامی.
منشور حقوق شهروندی. (1395). سایت نهاد ریاست جمهوری اسلامی ایران. https://president.ir
موسوی خمینی، سیدروح الله. (1418ق). کتاب البیع (مقرر: سیدحسن طاهرآبادی). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی&.
موسوی خوئی، سیدابوالقاسم. (1417ق). مصباح الفقاهه فی المعاملات (مقرر: محمدعلی توحیدی). قم: موسسه انصاریان.

Files

History

  • Receive Date: 01 January 2026
  • Revise Date: 12 January 2026
  • Accept Date: 10 March 2026

Share

How to cite

Statistics