A Jurisprudential-Legal Re-reading of Interaction with Domestic Opponents in the Iranian Legal System: Principles, Challenges, and Solutions (With a Look at the Thought and Sira of Shahid Imam Khamenei)

Document Type : Original Article

Authors

1 PhD, Assistant Professor, Level 4 Graduate of the Islamic Seminary of Qom, Qom, Iran

2 Associate Professor, Faculty of Theology and Islamic Knowledge, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran

3 Assistant Professor, Faculty of Theology and Islamic Knowledge, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.

10.22081/ijp.2026.73783.1107

Abstract

This research aims to analyze the jurisprudential and legal capacities of the Iranian legal system in interacting with domestic opponents and to provide practical solutions for improving this interaction within the framework of Islamic and legal values. The central question is: How can existing capacities be utilized for the optimal management of disagreements and the creation of an environment based on justice, human dignity, and civil participation? Employing an analytical-descriptive method and utilizing library and documentary resources, this study first addresses the conceptology and types of opposition, then examines the jurisprudential foundations for criticizing the government, and finally analyzes the legal capacities and challenges of the Iranian system, emphasizing principles of human dignity, legitimate freedoms, judicial guarantees, dialogue, and security. The findings indicate that Islamic jurisprudence (Fiqh), relying on Quranic verses and the practical tradition (Sirah) of the Imams (PBUH), offers ethical and reformative frameworks for interacting with opponents. Furthermore, the Iranian legal system, through constitutional principles (such as Articles 23, 24, and 27), provides capacities for protecting the rights of opponents, although challenges such as ambiguity in the limits of freedoms and a lack of formal platforms for dialogue remain. By distinguishing between legitimate and illegitimate criticism and considering Islamic teachings and the behavioral models of religious leaders, the results of this research propose practical solutions for optimizing interaction with domestic opponents, which can lead to a reduction in social tensions, the strengthening of national cohesion, and an increase in the civil participation of citizens.
 

Keywords

References

* قرآن کریم.
ابن فارس، احمد بن زکریا. (1404ق). معجم مقائیس اللغة. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
ابن منظور، ابو الفضل، جمال الدین، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب (چاپ سوم). بیروت: دار الفکر للطباعة.
اسماعیلی فرد، ملیحه سادات؛ محمد، مصطفائی هرسینی. (1393). حقوق و حدود مخالفان در نظام اسلامی با بررسی سیره حکومت داری پیشوایان معصوم^ و امام خمینی&. تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل.
سیاست های کلی حقوق شهروندی (منشور حقوق شهروندی). تاریخ ابلاغ آذر 1395.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (15/06/1397). بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (02/06/1387). بیانات در دیدار رئیس‌جمهوری و اعضای هیأت دولت. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (01/01/1397). بیانات رهبر انقلاب در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (01/09/1378). دیدار دانشجویان در دانشگاه صنعتی شریف. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (25/02/1386). دیدار با دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (03/06/1395). دیدار با رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (06/05/1400). دیدار با رئیس‌جمهور و هیئت دولت دوازدهم. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (19/07/1393). سیاست‌های کلی رسانه. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (08/03/1386). بیانات در دیدار نمایندگان هفتمین دوره مجلس شورای اسلامی. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (03/06/1395). بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیأت دولت. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
شهید خامنه‌ای، سیدعلی. (11/02/1398). بیانات در دیدار معلمان و فرهنگیان. پایگاه اطلاع رسانی شهید سیدعلی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir.
حمیرى، نشوان بن سعید. (1420ق). شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم. بیروت: دار الفکر المعاصر.
خسروشاهی، قدرت الله؛ دانش‌پژوه، مصطفی. (1383). فلسفه حقوق (چاپ هشتم) . قم: مرکز انتشارات موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
خلخالی، سیدمحمدمهدی موسوی. (1377). شریعت و حکومت. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم.
امام خمینى، سیدروح الله. (1388). صحیفه نور. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى&.
طوسی، ابو جعفر، محمدبن حسن. (1407ق). عدة الاصول. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
صاحب معالم. (بی‌تا). معالم الدین و ملاذ المجتهدین. قم: مؤسسة الفقه للطباعة والنشر.
عمید زنجانى، عباسعلى. (1421ق). فقه سیاسى (چاپ چهارم). تهران: انتشارات امیر کبیر.
قرشى، سیدعلى اکبر. (1412ق). قاموس قرآن (چاپ ششم). تهران: دار الکتب الاسلامیة.
مصباح یزدی، محمدتقی. (1383). حقوق و سیاست در قرآن (نگار شهید محمد شهرابی). قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی&.
مصباح یزدی، محمدتقی. (1377). حکومت و مشروعیت، کتاب نقد، سال دوم.
مصباح یزدی، محمد تقی. (1380). نظریه حقوقی اسلام (تحقیق و نگار: محمد مهدی نادری قمی، محمدمهدی کریمی‌نیا). قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی&.
مکارم شیرازی، ناصر. (1379). رهبران بزرگ. تهران: انتشارات نسل نو اندیش.
مکارم شیرازی، ناصر و دیگران. (1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتاب اسلامیه.
منتظرى نجف‌آبادى، حسینعلى. (1409ق). مبانى فقهى حکومت اسلامى (مترجم: محمود صلواتى و شکورى) . قم: مؤسسه کیهان.
منتظرى نجف‌آبادى، حسینعلى. (بی‌تا). رساله استفتاءات منتظرى. قم.
موسوى اردبیلى، سیدعبد‌الکریم. (1427ق). فقه الحدود و التعزیرات. قم: مؤسسة النشر لجامعة المفید رحمه الله.
موسوی خواه، سیدرضا. (1377). آزادی مطبوعات، شماره نهم، تهران، نشریه حقوق و اجتماع.
نائینی، محمدحسین. (1373ق). منیة الطالب (نگارش: نجفی خوانساری). تهران: المکتبه المحمدیه.
واعظی، احمد. (1383). حکومت اسلامی. قم: انتشارات مرکز مدیریت حوزه علمیه.
هروی، ابوعبید. (1419ق). الغریبین فی القرآن و الحدیث. مکه مکرمه: مکتبة نزار مصطفی الباز.

Files

History

  • Receive Date: 15 April 2025
  • Revise Date: 24 June 2025
  • Accept Date: 24 July 2025

Share

How to cite

Statistics