وظایف حکومت در امور خانواده براساس آیه 21 سوره روم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی سطح 4 تفسیر و علوم قرآن، موسسه ائمه اطهار(ع)، قم، ایران.

10.22081/ijp.2026.74265.1112

چکیده

آیه ۲۱ سوره مبارکه روم از محوری‌ترین آیات قرآن کریم در تبیین مبانی تکوینی و تشریعی ازدواج است. بسیاری از تفاسیر و پژوهش‌ها بر جنبه‌های اخلاقی، تربیتی و فقهی فردی این آیه تمرکز یافته‌اند، اما ظرفیت‌های سیاسی و حکومتی آن در تنظیم وظایف دولت نسبت به نهاد خانواده، کمتر مورد واکاوی قرار گرفته است. این پژوهش با تمرکز بر این آیه شریفه و با رویکردی تحلیلی، در صدد تبیین وظایف حاکمین نسبت به خانواده و ازدواج است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که توصیفِ ازدواج به‌عنوان «آیتِ اِلهی»، حاکمیت را موظف می‌کند تا به‌عنوان بازوی اجرایی ربوبیت الهی، از قداست این نهاد صیانت کرده و با عوامل و الگوهای انحرافی مقابله نماید. همچنین عبارت «من انفسکم»، بر تساوی زن و مرد و لزوم رعایت عدالت جنسیتی و توزیع عادلانه امکانات دلالت دارد. براساس این آیه، تحقق «سکونت» (آرامش) یکی از غایات اصلی ازدواج و وظایف ذاتی حکومت است که مستلزم بسیج امکانات اقتصادی و فرهنگی برای رفع موانع ازدواج و تأمین بهداشت روانی جامعه می‌باشد. در نهایت، حاکمیت باید از طریق نهادهای آموزشی و رسانه‌ای، زمینه بروز «مودت و رحمت» را در خانواده‌ها فراهم آورده و با موانع این پیوند عاطفی مقابله کند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Duties of the Government in Family Affairs Based on Verse 21 of Surah Ar-Rum

نویسنده [English]

  • Alireza Kabirian
Level 4 Student of Quranic Exegesis (Tafsir) and Sciences, Aimmeh At-har Institute, Qom, Iran.
چکیده [English]

Verse 21 of Surah Ar-Rum is one of the most pivotal verses of the Holy Quran in explaining the ontological (takwini) and legislative (tashri'i) foundations of marriage. While many commentaries and studies have focused on the moral, educational, and individual jurisprudential aspects of this verse, its political and governmental capacities in regulating state duties toward the family institution have been less explored. This research, focusing on this noble verse through an analytical approach, aims to explain the duties of the sovereign regarding family and marriage. The findings indicate that describing marriage as a "Divine Sign" (Ayat) obliges the sovereignty, as the executive arm of Divine Lordship (Rububiyyah), to protect the sanctity of this institution and counter deviant factors and patterns. Furthermore, the phrase "from among yourselves" (min anfusikum) implies the ontological equality of men and women and the necessity of observing gender justice and the fair distribution of resources. Based on this verse, achieving "tranquility" (Sakan) is one of the primary objectives of marriage and an inherent duty of the government, which necessitates mobilizing economic and cultural resources to remove obstacles to marriage and ensure the psychological health of society. Finally, the sovereignty must facilitate the emergence of "affection and mercy" (Mawaddah and Rahmah) within families through educational and media institutions and confront the barriers to this emotional bond.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Verse 21 of Ar-Rum
  • Family Jurisprudence
  • Supporting Couples
  • Marriage Policy-making
  • Duties of Sovereignty
  • Social Tranquility
* قرآن کریم.
ابن ابی حاتم، عبدالرحمن بن محمد. (بی‌تا). تفسیر القرآن العظیم (ج۹). ریاض: مکتبة نزار مصطفی الباز .
ابن منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴ق). لسان العرب (ج۲). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
برازش، علیرضا. (بی‌تا). نامه جامع (تفسیر اهل بیت^) (ج۱۱). تهران: امیرکبیر.
بغوی، حسین بن مسعود. (بی‌تا). تفسیر البغوی (ج۳). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
خطیب، عبدالکریم یونس. (بی‌تا). التفسیر القرآنی للقرآن (ج۱۱). قاهره: دارالفکر العربی.
دادمرزی، سیدمهدی. (۱۴۰۳). جایگاه آیه ۲۱ سوره روم (آیه مودت و رحمت) در استنباط فقهی. نشریه آموزه های حقوق خصوصی کشورهای اسلامی، (۴).
رضایی اصفهانی، محمدعلی. (۱۳۸۷). تفسیر قرآن مهر (ج۱). قم: پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.
رضایی اصفهانی، محمدعلی و شورگشتی، حمیده. (۱۳۹۶). تفسیر تطبیقی آیه ۲۱ سوره روم و رویکردهای آن. سراج منیر، (۲۶)، ص ۱۵۸.
زمخشری، محمود. (1407ق). التفسیر الکبیر. بیروت: دارالکتب العربی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (۱۳۷۴). ترجمه تفسیر المیزان (ج۱۶). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن. (۱۳۷۲). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (ج۸). تهران: ناصر خسرو.
علاسوند، فریبا. (۱۳۸۰). حیطه حضور حاکمان در عرصه خصوصی خانواده. مطالعات راهبردی زنان، (۱۴).
فیض کاشانی، ملا محسن فیض کاشانی. (بی‌تا). تفسیر الصافی (ج۴). قم: مکتبة صدر.
ابراهیم غدیری، عبدالله عیسی. (1418ق). القاموس الجامع للمصطلحات الفقهیة. (بی‌تا). بیروت: حارة حریک.
کاشانی، فتح الله بن شکرالله. (۱۳۴۷). تفسیر خلاصه منهج الصادقین. تهران: اسلامیه.
کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی (ج۵). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمد باقر. (۱۴۰۳ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ج۹۰). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۷۴). تفسیر نمونه (ج۱، ۶ و ۱۶). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
میبدی، ابوالفضل رشید الدین. (بی‌تا). کشف الاسرار و عدة الابرار (ج۷). تهران: امیرکبیر.
واعظ کاشفی، حسین بن علی. (بی‌تا). تفسیر حسینی (مواهب علیه) (ج۱). سراوان: کتابفروشی نور.